| home | over winternachten | mailing | archief | zoek | 
switch to English version of this website
Winternachten - Internationaal literatuurfestival Den Haag - Postbus 63410, 2502 JK Den Haag - Nederland - +31(0)70 3650222 - 
> home > archief > Winternachten 2007 > Van Indië tot Indonesië

Van Indië tot Indonesië

Het NIOD-onderzoek naar het Indië en Indonesië van 1930 tot 1960 is een speurtocht naar het onbekende geworden. Vaak onverwacht stuitten de onderzoekers op nieuwe bronnen en nieuwe verhalen over de gezamenlijke geschiedenis van Nederland en Indonesië. Nog maar nauwelijks terug van hun ontdekkingstocht toonden zij hun vondsten, een souvenir de voyage in woord, beeld en geluid.

In dit programma werden de programma-onderdelen afgewisseld met compilaties van oude filmfragmenten, samengesteld door Gerard Nijssen en Erik Willems, en Indonesische portretten. Het project Indonesische Portretten – Deel I Yogyakarta van Martin van den Oever en Petra Timmer is een galerij gefilmde portretten van oudere Indonesiërs die in de koloniale tijd Nederlands hebben geleerd. Zij vertellen over hun band met deze taal en over hun jeugd, de tijd van de onafhankelijkheidsstrijd en de breuk met Nederland. Petra Timmer is werkzaam als onafhankelijk onderzoeker, redacteur en tentoonstellingsmaker voor Nederlandse en buitenlandse musea en culturele instellingen. Martin van den Oever is documentair filmer en fotograaf. Hij houdt zich bezig met architectuurfotografie, stereofotografie, stereofilm en diverse documentaireprojecten.

De presentatie van de dag was in handen van Bert Tahitu.

Theater aan het Spui - donderdag 11 januari 2007 - 10.00 uur
Remco Raben - foto Serge Ligtenberg

Remco Raben - foto Serge Ligtenberg

beluister geluidsopname

met  Zeffry Alkatiri  |  Remco Raben

Van Indië tot Indonesië - opening en inleiding

Wat is dekolonisatie? Het is een vertrek, geleidelijk weliswaar, van de oude koloniale macht. Is het ook een aankomst? De dekolonisatie van Indonesië zit vol vragen en onzekerheden. Remco Raben, een van de bedenkers van het onderzoeksprogramma, sprak hierover in zijn inleiding. Vervolgens presenteerden de onderzoekers de antwoorden die hun deelstudies in het onderzoeksprogramma ‘Van Indië tot Indonesië’ opleverden. De Jakartaanse dichter Zeffry Alkatiri opende de dag met het gedicht Amsterdam-Batavia. Hij vertelde het verhaal van Jakarta als ooggetuige van de geschiedenis.

grote zaal theater - 10.00 tot 11.05 uur
Thomas Lindblad - foto Serge Ligtenberg

Thomas Lindblad - foto Serge Ligtenberg

beluister geluidsopname

met  Thomas Lindblad

Van Javasche Bank tot Bank Indonesia

Het Nederlandsch-Indisch wingewest bracht een bloeiend bedrijfsleven voort waar grote Nederlandse bedrijven de boventoon voerden. Toen Soekarno in 1945 de Republiek Indonesië uitriep, leek het erop dat er voor de Nederlandse bedrijven geen toekomst meer was op Indonesische bodem. Indonesië was echter nog niet klaar om op economisch gebied de fakkel van Nederland over te nemen. Pas in 1958, na de abrupte overname van Nederlandse bedrijven door Indonesische vakbondsleden, lukte het Indonesië deze koloniale erfenis van zich af te schudden. Historicus Thomas Lindblad vertelde over dit onderzoek.

grote zaal theater - 11.05 tot 11.40 uur
Paul van der Gaag, Hans Meijer en Peter Keppy - foto Serge Ligtenberg

Paul van der Gaag, Hans Meijer en Peter Keppy - foto Serge Ligtenberg

beluister geluidsopname

met  Peter Keppy  |  Hans Meijer  |  Paul van der Gaag (gespreksleider)

Financiële perkara's

Historici Hans Meijer en Peter Keppy spraken met gespreksleider Paul van der Gaag over hun onderzoek naar de bestuurlijke besluiten over achterstallige ambtenarensalarissen, materiële oorlogsschade en rechtsherstel. Over de worsteling van de Nederlandse overheid en de Indische Nederlanders met de financiële erfenissen van de oorlog in Nederlands-Indië. Is de Nederlandse overheid hier in gebreke gebleven?

grote zaal theater - 12.10 tot 13.00 uur
Ratna Saptari

Ratna Saptari

beluister geluidsopname

met  Ratna Saptari

Wie is de baas?

Langs de spoorwegen en in de havens en de mijnen werkten de Indonesische arbeiders in dienst van de Nederlandse overheerser of de lokale inheemse elite. Hoe hebben deze arbeiders, maar ook de huishoudsters en betjakrijders, de overgang van het koloniale bewind naar de eenheidsstaat ervaren? Hoe hebben ras, gender, sociale klasse, lokale omstandigheden en machtswisselingen deze ervaringen bepaald? Onderzoeker en coördinator Ratna Saptari deed verslag.

grote zaal theater - 14.00 tot 14.40 uur
Muhamad Hisyam - foto Serge Ligtenberg

Muhamad Hisyam - foto Serge Ligtenberg

beluister geluidsopname

met  Muhamad Hisyam

Dekolonisatie op locatie

Geschiedschrijving in het huidige Indonesië verschilt wezenlijk van die van de vorige generatie, ten tijde van president Suharto’s Nieuwe Orde. Een nieuwe lichting jonge, gedreven historici kijkt met frisse blik naar haar eigen geschiedenis. Programmacoördinator Muhamad Hisyam stond stil bij de vernieuwende kanten van het onderzoek en trok conclusies over de veranderende geschiedschrijving in Indonesië.

grote zaal theater - 14.40 tot 15.05 uur
Robert Cribb - foto Serge Ligtenberg

Robert Cribb - foto Serge Ligtenberg

beluister geluidsopname

met  Robert Cribb

Macht en geweld

Noch de ‘bevrijding’ door de Japanners, noch de onafhankelijkheid bracht de Indonesiërs de gehoopte rust. Nieuw geweld vlamde op: misdaad of politiek geweld? De Australische historicus Robert Cribb vertelde over het onderzoek naar de relaties tussen geweld en politiek in een snel veranderende maatschappij.

grote zaal theater - 15.30 tot 16.15 uur
Freek Colombijn en Bambang Purwanto - foto Serge Ligtenberg

Freek Colombijn en Bambang Purwanto - foto Serge Ligtenberg

beluister geluidsopname

met  Freek Colombijn  |  Bambang Purwanto

Stadsgezichten

De machtsverschuivingen in de lange periode van dekolonisatie vertaalden zich ook in het straatbeeld en het stadslandschap. Gebouwen kregen andere functies, huizen en grond wisselden van eigenaar. Welke rol heeft de overheid gespeeld bij deze veranderingen? Veertien Indonesische onderzoekers brachten, onder leiding van Colombijn en Purwanto, het veranderende beeld van enkele grote Indonesische steden in kaart.

grote zaal theater - 16.15 tot 17.00 uur